امسال یکی از گرم ترین سال هایی است که نه فقط ما بلکه حتی کره زمین به خودش دیده است! طبق گزارش وال استریت ژورنال، هواشناسان می گویند که ماه گذشته گرم ترین ماه در تاریخ بوده است و در صورت تداوم دمای ثبت شده در جولای (تیر) که مشاغل را تحت فشار قرار داده و شبکه های برق را تهدید می کند، سال 2023 می تواند گرم ترین سال باشد.

زهرا چیذری

امسال یکی از گرم ترین سال هایی است که نه فقط ما بلکه حتی کره زمین به خودش دیده است! طبق گزارش وال استریت ژورنال، هواشناسان می گویند که ماه گذشته گرم ترین ماه در تاریخ بوده است و در صورت تداوم دمای ثبت شده در جولای (تیر) که مشاغل را تحت فشار قرار داده و شبکه های برق را تهدید می کند، سال 2023 می تواند گرم ترین سال باشد. آنطور که گاوین اشمیت، اقلیم شناس ارشد ناسا یکی از اعضای کمیته مشترک تحقیقاتی متشکل از اتحادیه اروپا، ناسا و دانشگاه مین امریکا می گوید: «ژوئیه 2023 احتمالاً گرم ترین ماه جهان در صد ها اگر نه در هزاران سال است و رکورد گرمای کره زمین نه در صدها، بلکه حتی در هزاران سال اخیر در ماه جاری شکسته می شود.» فارغ از آسیب هایی که این گرمای کم سابقه برای انسان ها پیش آورده و موجب آتش سوزی جنگل ها و مراتع در نقاط مختلف جهان شده، یک علامت سؤال بزرگ در رابطه با چرایی این ماجرا وجود دارد؛ چرایی که پاسخش به گاز های گلخانه ای و به طور ویژه تر دی اکسید کربن باز می گردد. بزرگ ترین تولیدکنندگان این گاز و در واقع اصلی ترین مقصران گرمایش زمین، اما پنج کشور جهان هستند که البته گردش اقتصاد جهانی را هم در دست دارند؛ چین، امریکا، هند، روسیه و ژاپن پنج کشوری هستند که با رکوردداری در تولید دی اکسید کربن در افزایش دمای زمین نقشی تعیین کننده دارند. 
 
مطالعات نشان می دهد افزایش دمای زمین ارتباط مستقیم با گاز های گلخانه ای دارد. با افزایش این گاز ها شاهد افزایش دمای کره زمین هستیم. گاز های گلخانه ای در جو زمین به انعکاس نور و حرارت اجازه خروج از جو را نداده و باعث گرم شدن کر ه زمین می شود. دی اکسید کربن یک گاز گلخانه ای به شمار می رود که به جذب و انتشار گرما در جو زمین کمک می کند. بدون این گاز، دمای سیاره زمین بسیار کاهش پیدا می کند. در مقابل افزایش بیش از اندازه غلظت CO2 در اتمسفر، باعث افزایش میانگین دمای جهانی شده و آب و هوای زمین را مختل می کند. غلظت بیش از حد می تواند تنظیم طبیعی دما در جو را مختل کند و منجر به گرم شدن کره زمین شود. 
 افزایش تولید دی اکسید کربن با صنعتی شدن 
قبل از گسترش فعالیت های صنعتی، این مقدار چیزی حدود 270 ppm بود. به بیانی دیگر، سطح دی اکسید کربن موجود در اتمسفر زمین از زمان شروع انقلاب صنعتی تاکنون، حدود 40 درصد افزایش یافته است. این رویداد در نهایت منجر به افزایش دمای زمین می شود که در ادامه در مورد آن بیشتر صحبت خواهیم کرد. 
غلظت CO2 به ویژه در نتیجه انقلاب صنعتی و رشد تصاعدی در فعالیت های تولیدی در سراسر جهان افزایش یافته است. جنگل زدایی، کشاورزی و استفاده از سوخت های فسیلی منابع اصلی CO2 هستند. 
 سردمداران تولید گاز های گلخانه ای 
بر اساس جدیدترین داده های اطلس جهانی کربن، پنج کشور برتر که در مجموع بیشترین CO2 را از زمان انقلاب صنعتی تولید کرده اند، ایالات متحده، چین، روسیه، آلمان و بریتانیا هستند. دی اکسید کربن (CO2)، به یک نگرانی بزرگ تبدیل شده، زیرا باعث تغییرات آب و هوایی در سطح زمین شده است. پنج کشور برتر تولیدکننده CO2 در سال 2020 چین، ایالات متحده، هند، روسیه و ژاپن بودند. 
چین با تولید 10هزارو668 میلیون تن بزرگ ترین تولید کننده گاز دی اکسید کربن جهان در سال 2020 است. منبع اصلی انتشار CO2 در چین سوخت های فسیلی است، به ویژه سوزاندن زغال سنگ. 
حدود 55 درصد از کل انرژی تولید شده توسط چین در سال 2021 به تنهایی از زغال سنگ تأمین شده است و از آنجایی که زغال سنگ سرشار از کربن است، سوزاندن آن در نیروگاه ها و دیگ های بخار چین، مقادیر زیادی CO2 را در جو آزاد می کند، مورد دیگر استفاده از وسایل نقلیه موتوری در انتشار گاز های گلخانه ای زیاد CO2 نقش دارد. 
 ماجرای خروج دومین تولیدکننده دی اکسید کربن از معاهده پاریس
امریکا با مجموع 4هزارو317 تن دی اکسید کربن در سال 2020 دومین تولیدکننده بزرگ دی اکسید کربن است. بزرگ ترین منابع انتشار CO2 در امریکا از حمل و نقل، تولید برق و صنعت در سال 2020 بود. اگرچه دولت ایالات متحده تلاش های برای کاهش وابستگی به زغال سنگ جهت تولید برق انجام داد، اما این کشور به یک تولید کننده عمده نفت خام تبدیل شده است. 
همچنین، اقتصاد امریکا به شدت به بخش حمل و نقل وابسته است که نفت را برای کامیون ها، کشتی ها، قطار ها و هواپیما ها می سوزاند. مصرف کنندگان ایالات متحده به ویژه به خودرو های شخصی خود به عنوان وسیله اصلی حمل و نقل خود وابسته هستند و این نیز به ردپای CO2 از طریق بنزین و دیزل کمک می کند. 
یکی دیگر از عوامل مهم انتشار CO2 در ایالات متحده، صنعت است که سوخت های فسیلی را برای انرژی می سوزاند. همچنین، بخش شیمیایی ایالات متحده از واکنش های شیمیایی مختلف لازم برای تولید کالا از مواد خام استفاده می کند که در این فرآیند، CO2 منتشر می کند. امریکا همچنین نخستین کشوری است که از معاهده پاریس خارج شد. توافق اقلیمی پاریس یکی از 17 بند سند توسعه پایدار 2030 سازمان ملل است. هدف بلندمدت توافق پاریس این است که دمای کره زمین تا پایان قرن به جای دو درجه به 5 /1 درجه سانتیگراد افزایش یابد، هر چند اغراض سیاسی آشکاری در ورای این معاهده قرار دارد و کاهش تولید گاز های گلخانه ای و کاهش استفاده از سوخت های فسیلی به عنوان اصلی ترین منبع تولید این گازها، برای کشور هایی که عضو این معاهده می شوند، تعهدات سنگینی را به بار می آورد. بر همین اساس هم امریکا نخستین کشوری بود که از این معاهده خارج شد. دونالد ترامپ رئیس جمهور امریکا هنگام خروجش از این معاهده گفت: «ما با محیط زیست رفتار دوستانه خواهیم داشت، اما ما تجارت و بیزینس مان را از کار نمی اندازیم.» این در حالی است که امریکا دومین کشور تولید کننده گاز های گلخانه ای در جهان است. 
 دیگر رتبه داران 
هند با تولید 2442 میلیون تن مجموع انتشار دی اکسید کربن در سال 2020، سومین تولیدکننده گاز CO2 است. زغال سنگ منبع اصلی انرژی برای هند است که حدود 45 درصد انرژی، نفت و سایر مشتقات آن حدود 26 درصد وگاز طبیعی تنها 6درصد از انرژی مصرفی هند را تشکیل می دهند. 
روسیه با انتشار هزارو577 میلیون تن در سال 2020، چهارمین شرکت کننده بزرگ در انتشار CO2 در جهان است. روسیه یکی از بزرگ ترین ذخایر گاز طبیعی در جهان را دارد و گاز طبیعی منبع اولیه انرژی و تولید برق در این کشور است. زغال سنگ که به طور گسترده در صنایع شیمیایی و سایر مواد اولیه و برای تولید برق در روسیه استفاده می شود، همچنین سهم عمده ای در انتشار CO2 روسیه دارد. روسیه همچنین تأمین کننده بزرگ گاز طبیعی برای سایر کشورها، در درجه اول در اروپا است. 
ژاپن با هزارو577 میلیون تن در سال 2020، پنجمین تولیدکننده بزرگ انتشار CO2 است. ترکیب سوخت انرژی ژاپن پس از حادثه هسته ای 2011 در فوکوشیما تغییر کرد. نفت بزرگ ترین منبع انرژی در ژاپن است که سهم کل آن از مصرف انرژی در سال 2019، 40 درصد بوده است. 
زغال سنگ هنوز سهم زیادی از مصرف انرژی در ژاپن را تشکیل می دهدرقمی حدود 26 درصد. 
 اختلاف نظر درباره عوامل گرمایش زمین
البته در کنار تفکر مسلط و رسانه ای شده ای که عامل اصلی گرمای زمین را گاز های گلخانه ای می داند، برخی از دانشمندان معتقدند که افزایش گاز های گلخانه ای عامل اصلی این افزایش دما نیست، بلکه افزایش انرژی تابیده شده از خورشید عامل اصلی است. 
 به عنوان نمونه می توان به پژوهش های انجام شده از سوی دانشمندان امریکایی اشاره کرد. مطالعات انجام شده در دانشگاه اوهایو و دانشگاه واشنگتن نشان می دهد که فقط 4 درصد از گاز های گلخانه ای را کربن دی اکسید (CO2) تشکیل می دهد و 95درصد دیگر این گاز ها بخارآب است. 
از طرف دیگر و مطابق یکی از نظرات مطرح شده از 4 درصد دی اکسید کربن موجود در جو زمین، تنها 2/0 درصد آن توسط انسان تولیدشده است و 8/99 درصد آن را خود طبیعت تولید کرده است. 
طبق چنین نظری، باید گفت که هنوز اجماع علمی متقنی بر سر افزایش دمای کره زمین به جهت فعالیت های انسانی وجود ندارد، چراکه نظرات متعددی در این حوزه به ثبت رسیده است.

منبع: روزنامه جوان