دانشگاه صنعتی شریف در ذهن اكثر مردم ایران تداعی گر دانشگاهی است كه در رشته های مختلف علوم مهندسی، از عمران و برق گرفته تا صنایع و كامپیوتر، مهندس تربیت می كند، اغلب دانش آموختگان آن مهاجرت می كنند و قبولی در آن آرزوی خیل كثیری از دانش آموزان شركت كننده گروه ریاضی فیزیك در كنكور سراسری است؛ اما در كنار دانشكده های مهندسی با كارنامه های درخشان علمی در حوزه فنی و ریاضی، دانشگاه شریف دانشكده دیگری را هم در دل خود جای داده است: دانشكده مدیریت و اقتصاد.

به گزارش رجانیوز به نقل از روزنامه ایران؛ نقشی كه این نهاد آموزشی در سطوح تئوریك علم اقتصاد و سطوح عملی سیاستگذاری برنامه های توسعه ایفا كرد، مبین این عقیده بود كه این دانشكده قرار است مأموریت هایی را انجام دهد كه دیگر دانشكده های مدیریت و اقتصاد در دانشگاه های جامع یا علوم انسانی نمی توانند به سرمنزل مقصود برسانند؛ مأموریت هایی از جنس دیگر، برای گذار از اقتصاد دولتی به اقتصاد بازار آزاد و نیل به رشد اقتصادی بالا.

دانشكده مدیریت و اقتصاد دانشگاه شریف را شاید بتوان بارزترین تجلی مكتب نیاوران دانست. اباذری و پرنیان چیزی را كه به مكتب نیاوران شهرت یافته است، اینگونه تعریف می كنند: «مكتب نیاوران نامی است كه به گروهی منسجم از اقتصاددانان ایرانی معتقد به سیاست های اقتصادی آزاد داده شده است كه در دو دهه ابتدایی بعد از انقلاب با حضور در سازمان برنامه و بودجه، مسئولیت تنظیم برنامه های اول تا سوم توسعه كشور را برعهده داشته اند و سیاست های تعدیل ساختاری و خصوصی سازی را برای اقتصاد ایران تجویز كرده اند. سیاست های آنها منشأ بسیاری از مسائل و تحولات اجتماعی دوران بعد از انقلاب بوده است. با آغاز به كار دولت یازدهم، آنان نیز به عرصه سیاستگذاری كشور بازگشته اند و علاوه بر مداخله در سیاست های اقتصادی روزمره دولت، تنظیم برنامه ششم توسعه كشور را بر عهده دارند.» (اباذری و پرنیان، 1394)

این مكتب ابتدا در «مؤسسه عالی آموزش و پژوهش در مدیریت و برنامه ریزی» شكل گرفت كه مكان آن در نیاوران تهران بود؛ بدین سبب به آن مكتب نیاوران می گویند.(M1)
البته دانشكده یادشده تنها جایی نیست كه اصول معرفتی و روشی مكتب نیاوران در آن آموزش داده می شود؛ اگرچه می توان آن را پررنگ ترین عرصه حضور مكتب نیاوران در فضای دانشگاهی دانست. نظریه پردازان مشهور این مكتب سال هاست كه در دیگر دانشگاه های برتر كشور تدریس می كنند و راهنمایی و مشاوره پایان نامه های تحصیلات تكمیلی را برعهده گرفته اند. آثار مكتوب ایشان به كرات در اكثر دانشگاه ها، چه دانشگاه های سطح یك در تهران و شهرهای بزرگ و چه دانشگاه های سطح پایین تر در دیگر شهرها، به عنوان منابع درسی برای گذراندن دروس معرفی می شوند و از منابع مهم برای شركت در آزمون های كارشناسی ارشد و دكترای گرایش های مختلف مدیریت و اقتصاد هستند؛ از این رو تفكر ایشان مدام در فضای تئوریك كشور بازتولید می شود.تفكر اقتصادی مكتب نیاوران در محافل آكادمیك با گفته ها و نوشته های این افراد شناخته می شود: دكتر مسعود نیلی (دانش آموخته دكترای اقتصاد از دانشگاه منچستر انگلستان و استاد دانشگاه صنعتی شریف)، دكتر علی نقی مشایخی (دانش آموخته دكترای مدیریت از دانشگاه MIT ایالات متحده و استاد دانشگاه صنعتی شریف)، دكتر موسی غنی نژاد اهری (دانش آموخته دكترای اقتصاد توسعه از دانشگاه سوربن فرانسه، استاد دانشگاه صنعت نفت و استاد مدعو دانشگاه صنعتی شریف) و دكتر محمد طبیبیان (دانش آموخته دكترای اقتصاد از دانشگاه هوك ایالات متحده و استاد سابق دانشگاه صنعتی اصفهان و مؤسسه عالی پژوهش در برنامه ریزی و توسعه).

دكتر مشایخی از بنیانگذاران دانشكده مدیریت و اقتصاد دانشگاه شریف و استاد مدیریت این دانشكده است. ایشان قائل به تفكر سیستمی و دینامیك های سیستم در تحلیل و بررسی مسائل اقتصادی ا ست و عمده محتوای تدریس او نیز همین مباحث است. شاخصه اصلی فكری دكتر مشایخی در معرفت شناسی و روش شناسی علم اقتصاد، ابتنا بر نوعی اقتصاد مهندسی است. به لحاظ كمیت آثار، علی نقی مشایخی نسبت به دیگر اندیشمندان مكتب نیاوران تألیفات كمتری دارد كه هركدام با فاصله زمانی نزدیك به یك دهه نگاشته شده اند:
چشم انداز توسعه اقتصادی ایران بر مبنای نفت، مركز نشر دانشگاهی، 1363؛
توسعه صنعتی؛ قیمت های حسابداری و تورم فعلی، سازمان مدیریت صنعتی، 1374؛
توسعه ظرفیت های یادگیری، چالش مدیران و رهبران (به همراه مصطفی هاشمی طبا)، دستان، 1389؛
پویاشناسی سیستم ها؛ دیدگاه سیستمی، آریانا قلم، 1396.

كتاب های اصلی و جریان ساز مكتب عمدتاً به دست سه نفر دیگر از استادان كه نامشان بیان شد، تألیف شده است: اقتصاد كلان (محمد طبیبیان)، مبانی اقتصاد (مسعود نیلی)، اندیشه آزادی (موسی غنی نژاد و محمد طبیبیان)، برنامه ریزی در ایران (مسعود نیلی)، اقتصاد ایران (مسعود نیلی) و اقتصاد ایران به كدام سو می رود (مسعود نیلی). اكثر این كتاب ها، بجز كتاب هایی كه در سال های اخیر به چاپ رسیده اند، در دهه هفتاد ابتدا در انتشارات خود مؤسسه و با حمایت سازمان برنامه و بودجه چاپ شدند و دایره اثرگذاری محدودی داشتند.
با مطرح شدن بیشتر این تفكر پس از دولت اصلاحات، طرح انتقادات به آن، عیان شدن نقاط قوت و ضعف تفكر اولیه، تحولات اقتصاد ایران، تغییرات رویكردی نظریه پردازان و توجه بیشتر به مسأله آزادی سیاسی و... وضعیت نشر این كتاب ها نیز به تدریج تغییر كرد، كتاب هایی مانند اندیشه آزادی با توجه به اشكال های ویرایشی و انتقادهای ارسالی، با ویرایش های جدیدی چاپ شدند. آخرین ویراست این كتاب در سال 1391 و در انتشارات دنیای اقتصاد به چاپ رسید. به نظر می رسد كه در سال های اخیر با حضور پررنگ تر ناشران خصوصی و خروج سازمان ها و نهادهای دولتی از عرصه نشر، انتشار كتاب های مكتب نیاوران از انحصار مؤسسه درآمده است و به دست چند ناشر مختلف به چاپ می رسد: نشر نی، انتشارات دنیای اقتصاد، مینوی خرد و....نقش تفكر اقتصادی مكتب نیاوران در نتیجه آمیختگی با تفكر سیاسی دولت اصلاحات وارد فاز جدیدی شد. از آثار مهم این دوران می توان به كتاب جامعه مدنی، آزادی، اقتصاد و سیاست از دكتر موسی غنی نژاد اشاره كرد كه در فاصله زمانی تقریباً یك سال بعد از دوم خرداد76 به چاپ رسید. غنی نژاد در این كتاب بر پایه نوعی بازخوانی از تاریخ تفكر سیاسی در غرب و ایران به پیوند میان جامعه مدنی و اقتصاد بازار آزاد اشاره می كند. در واقع اندیشه اقتصادی بازار آزاد معرفی شده در این كتاب تنها در بستر یك جامعه مدنی قوی می تواند به منصه ظهور برسد. حال نقش دولت در این اندیشه اقتصادی چیست؟ آیا در كل باید دست دولت در اقتصاد را قطع كرد و همه چیز را به دست نامرئی بازار آزاد سپرد؟

«نظام بازار مبتنی بر حكومت قانون است، اما این سخن بدین معنا نیست كه این نظام نیازی به دولت ندارد. نقش دولت در بازار همانا نقش داور در بازی دسته جمعی است: یعنی نه مبدع قواعد است و نه موجد حتی نظام. آنچه او انجام می دهد، صرفاً عبارت است از نگهبانی از نظام و جلوگیری از تخلف. جای شكی نیست كه داور نقشی حیاتی در حفظ نظم و تداوم آن دارد؛ اما این نقش هرقدر هم كه مهم باشد، هیچ گاه به معنای حاكمیت و سلطه داور بر اراده بازیكن ها نیست.» (غنی نژاد، 1377: 32 و 33)

در آن دوره انتشارات طرح نو این كتاب را چاپ كرد. این انتشارات نقش تعیین كننده ای در فراهم آوری آثار مناسب گفتمان اصلاحات در جهت جریان سازی فضای تفكر و اندیشه سیاسی ایفا كرد. (M2) در سال 1397 نیز دو اثر از غنی نژاد توسط انتشارات مینوی خرد به بازار نشر عرضه شد: گفتارهایی در معرفت شناسی علم اقتصاد و گفتارهایی در روش شناسی علم اقتصاد. این انتشارات كه در حوزه اندیشه سیاسی فعالیت می كند، بیشتر با انتشار آثار دكتر سیدجواد طباطبایی (استاد سابق علوم سیاسی دانشگاه تهران و از نظریه پردازان اندیشه ایران شهری) شناخته می شود. در كتاب گفتارهایی در معرفت شناسی علم اقتصاد می توان رگه هایی از بنیادهای فلسفی مكتب نیاوران را مشاهده كرد. این كتاب متشكل از چهار گفتار است. در گفتار اول مبانی معرفتی علم اقتصاد بر پایه اندیشه سیاسی مدرن توضیح داده می شود. در این گفتار غنی نژاد از آرای آدام اسمیت و جان لاك برای تبیین مفاهیم بهره می گیرد و بر هماهنگی نفع خصوصی و نفع عمومی در اقتصاد مدرن تأكید می ورزد. (غنی نژاد، 1397: 56 و 57)

سه گفتار دیگر به ترتیب بررسی وجوه معرفت شناختی اقتصاد ماركسیستی، جان مینیارد كینز و فردریش هایك است. گفتار هایك این كتاب به علت زمینه فكری هایك كه از برجسته ترین نظریه پردازان متأخر اقتصاد بازار است، اهمیت دوچندان دارد. در این گفتار نویسنده بر پایه فلسفه شناختی هایك كه مبتنی بر هیوم است، به تبیین مفاهیمی همچون فردگرایی، آزادی و بازار دست می یازد. هایك بر این باور است كه محدودیت توانایی شناخت انسان به ناتوانی در شناخت واقعیات پیچیده همچون موضوعات اقتصادی منجر می شود و اتكایی كه عده ای به امر انتزاع دارند، نه نشان از توانایی و نقش فعال عقل، بلكه اذعان به محدودیت های آن است. (پیشین: 256 و 257)

پذیرش این نظریه شناختی را می توان در مشی مكتب نیاوران مشاهده كرد. در فهم نظام مسائل اقتصاد ایران و راهكارهایی كه برای حل آنها ارائه می شود، تأثیرپذیری اعضای این مكتب از امثال فردریش فون هایك و میلتون فریدمن (استاد اقتصاد دانشگاه شیكاگو) آشكار است. حضور فعال استادان این مكتب و دانشجویان تحصیلات تكمیلی آنان در روندهای سیاستگذاری كشور، بخصوص در بستر سازمان برنامه و بودجه حكایت از آن دارد كه طرح های مهمی همچون برنامه های پنج ساله توسعه و بودجه سالانه كشور از فیلتر این نگاه به اقتصاد عبور كرده و ارائه می شوند. البته این نفس حضور به نوعی نقض غرض و نوعی تناقض هم محسوب می شود.

هایك به مثابه فیلسوفی كه مكتب نیاوران مدام به آموزه هایش رجوع دارد، در آثار خود به نهی از برنامه ریزی به شیوه مركزی، مفهوم سیاست عمومی و تقبیح تكنوكراسی دست می زند (گری، 1379: 87 تا 124). مكتب نیاوران در واقع با تمسك به مفاهیم و اعمالی كه هایك به شدت آنها را نقد كرده است، قصد داشته و دارد كه آموزه هایی مانند اقتصاد بازار آزاد را پیاده سازی و اجرا كند!
اگر غنی نژاد در آثار خود روشی بیشتر فلسفی و تاریخی را در پیش می گیرد، تألیفات مسعود نیلی مانند مبانی اقتصاد (1386)، دولت و رشد اقتصادی در ایران (1387)، اقتصاد ایران به كدام سو می رود؟ (1393) و برنامه ریزی در ایران: 1356‑1316 (1396) رویكردی انضمامی تر و كمّی به مسائل دارد و چندان نمی توان ریشه های فلسفی مكتب نیاوران را در آثار او ردیابی كرد. اكثر این آثار در واقع طرح درس ها و جزوات نیلی در دانشگاه شریف یا طرح های پژوهشی وی هستند كه با اصلاحات و تغییراتی در قالب كتاب به بازار نشر راه یافته اند. به صورت كلی می توان او را همانند دیگر اعضای مكتب نیاوران، ذیل ایده اصالت بازار و دولتی كه صرفاً نقش تنظیم كننده قوانین را برعهده داشته باشد، دسته بندی كرد؛ اگرچه تفاوت هایی نیز مشاهده می شود.طبیبیان و غنی نژاد در اندیشه آزادی حیطه ورود دولت را در شكست های بازار مانند مسائل محیط زیستی می دانند (طبیبیان و غنی نژاد، 1391: 157 تا 217). نیلی ضمن نام بردن از شكست های بازار، از بازتوزیع مواهب نیز یاد می كند، یعنی آنجایی كه «نظام بازار بخوبی عمل می كند، ولی نتیجه آن با نظام ارزشی جامعه سازگار نیست» (نیلی، 1386: 90).نقش دولت در حیطه اقتصاد كه در سیاستگذاری اقتصادی تجلی پیدا می كند، مسأله ای است كه نیلی آن را به صورت مفصل تر در كتاب دولت و رشد اقتصادی در ایران (1387) پی می گیرد. پایه این كتاب مطالعه ای با هدف «تخمین اندازه بهینه دولت به منظور تحقق حداكثر رشد اقتصادی»، از سوی معاونت توسعه منابع انسانی سازمان برنامه وبودجه بوده است كه نگارنده كتاب طی دو ماه آن را انجام داده است (نیلی، 1387: 13).

نبود سازوكار های دموكراتیك و وابستگی اقتصاد به منابع طبیعی نفت، كه باعث رانتی شدن اقتصاد شده است، سبب كاهش رقابت پذیری و رشد اقتصادی می شود. لذا «بازار از فعالیت های دولتی و سیاسی بسیار پویاتر است. در سازوكار بازار مجموعه ای كه نتواند كارا عمل كند، از چرخه فعالیت های اقتصادی خارج می شود، اما بخش عمومی نسبت به بخش خصوصی بسیار آهسته تعدیل می شود. همچنین در بخش خصوصی اثر هرگونه تغییر، در سودهای آتی به چشم می خورد. این امر در بهبود كارایی تولیدات بخش خصوصی بسیار مؤثر است. پروژه های دولتی به طور معمول از طریق میزان هزینه ها ارزیابی می شوند و عملكرد آنها توسط قوانین اجرایی محاسبه می شود. لذا از سیستم كارآمدی برای افزایش كارایی برخوردار نیست. یكی از دلایل این امر این است كه بسیاری از فعالیت های بخش دولتی (برخلاف فعالیت های بخش خصوصی) در قالب مقیاس و اندازه قابل تعریف نیستند.» (پیشین: 242)

در برابر ایدئولوژی ترویج شده مكتب نیاوران، یعنی «اصالت بازار آزاد»، جریان های انتقادی نیز فعال هستند و می توان در آثار متعددی پاسخ هایی به مدعاهای طرح شده مكتب نیاوران، نقد در سطوح مختلف فلسفی و اقتصادی و گاه اندیشه های جایگزین مشاهده كرد. فصل مشترك عمده انتقادات در جریان چپ، موهوم خواندن چیزی تحت عنوان بازار آزاد و رقابت كامل است. در عمل شاهد نوعی سرمایه داری مالی هستیم كه نه تنها به تنوع و قدرت تولید در بخش خصوصی منتهی نشده بلكه به سفته بازی، نابرابری، فقر و بیكاری فزاینده انجامیده است. در هدف ترسیم شده مكتب نیاوران، یعنی «رشد اقتصادی زیاد»، نمی توان از ابعاد گوناگون توسعه فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و... سراغی گرفت و تنها در اواخر دهه هفتاد و اوایل دهه هشتاد توجه به توسعه سیاسی به صورت یك پروژه سیاسی و هدفمند صورت گرفت، آن هم با مصادره به مطلوب كردن در سایه معنای مدنظر خود.

بحران های مالی زنجیره ای به وقوع پیوسته از دهه هفتاد میلادی تاكنون، البته با برهه های موقت و كوتاه مدت رشد محدود، سبب شد تا آثار متعددی در نقد سرمایه داری مبتنی بر بازار آزاد پدید آید. ایران نیز از پیامدهای این بحران ها آسیب دیده و در كنار اتخاذ سیاست های تعدیل ساختاری از سال 1368، وضعیت ناكارآمدی بر اقتصاد كشور حاكم شده كه به ضعف در بنیه اقتصادی مردم انجامیده است. نویسندگان و روشنفكران ایرانی با ترجمه و تألیف آثاری در نقد بنیادین و ساختاری وضع موجود در برابر این وضعیت واكنش نشان دادند. جریان نشر انتقادی كشور با طلایه داری چند ناشر مشخص و پركار فعالیت می كند: مجموعه انتشارات آگاه (كه نشر آگه، كندوكاو، افرند و مهرویستا نیز از زیرمجموعه های آن هستند)، مؤسسه انتشارات نگاه، نشر اختران، كتاب آمه و مانیاهنر.
حتی اگر بپذیریم كه وضعیت مكتب نیاوران مطلوب است و رشد اقتصادی بالنده ای وجود دارد و فعالیت بخش خصوصی قوی است، سؤال اصلی اینجاست كه آیا جهان از دهه هشتاد میلادی به بعد كه اقتصاد در اكثر كشورها از نظارت دولت آزاد شد، رشد اقتصادی یا توسعه بیشتری را تجربه كرد؟ (M3) كالینیكوس نرخ رشد اقتصادی، متوسط طول عمر، مرگ و میر نوزادان و كودكان و آموزش وپرورش و سوادآموزی را بین دهه های 1960 تا 1980 و 1980 تا 2000 مقایسه كرده است. بر پایه این مطالعه، در همه این شاخص ها شاهد تنزل كمی و كیفی و بدترشدن وضعیت هستیم. این شكست البته از نظر نهادهای مالی بین المللی كه ایدئولوژی بازار آزاد و خصوصی سازی را ترویج می كنند، نه ناشی از افراط در خصوصی سازی و حذف نظارت دولت، بلكه ناشی از ناكافی بودن آن بوده است (كالینیكوس، 1398: 39 تا 43).

ها جون چانگ، اقتصاددان كره ای، در آثار خود مانند نیكوكاران نابكار یا 23 گفتار درباره سرمایه داری بر این نكته تأكید می كند كه از مطالعه تاریخ كشورهای توسعه یافته غربی درمی یابیم نقطه آغاز روند رشد و توسعه آن كشورها نه حذف نقش فعال دولت در اقتصاد و سپردن همه چیز به دست نامرئی بازار، بلكه اتخاذ سیاست های حمایت گرایانه از تولید داخلی با ابزارهایی مانند تعرفه های سنگین تا توانمندشدن ساختار و افزایش قدرت اقتصادی بوده است (چانگ، 1397: 218 تا 236) و (چانگ، 1392: 69 تا 82).

یكی دیگر از مدعاهای مكتب نیاوران این است كه دنبال كردن سیاست های اقتصادی مبتنی بر نقش فعال بازار، چون بر رقابت سالم و مؤثر بین نیروهای بازار استوار است، سبب افزایش كارایی و كارآمدی اقتصادی می شود. به واقع، در فرایند رقابت است كه مصرف كننده به بهترین كیفیت و كمترین قیمت در مصرف می رسد و تولیدكننده باید بتواند محصول خود را به نوعی ارائه دهد كه از بازار حذف نشود. جان بلامی فاستر، از نویسندگان شهیر جریان انتقادی و نشریه بررسی ماهانه (Monthly Review)، دركی عمیق تر از ابعاد مختلف مفهوم رقابت در اقتصاد مدرن ارائه می دهد:«منع مؤثر رقابت قیمت در مركز اقتصاد مدرن پیامدهای بسیار عظیمی دارد. رقابت بر سر بهره وری با مكان های كم هزینه بشدت خود باقی می ماند، ولی كاهش شدید نقش رقابتی قیمت به این معناست كه منافع پیشرفت اقتصادی بر تمركز در افزایش مازاد شركت های بزرگ بیشتر گرایش دارد تا توزیع گسترده تر در سراسر جامعه از طریق كاهش قیمت. این امر مسائل اضافه انباشت را تشدید می كند. در برابر گرایش به اشباع بازار و لذا خطر اضافه تولید، شركت های انحصاری می كوشند با كاهش بیشتر بهره برداری از ظرفیت، از قیمت و حاشیه سود خود دفاع كنند» (فاستر، 1397: 65).در مجموع اگر به دنبال طرح دیدگاهی مبتنی بر جریان شناسی نشر در حوزه اقتصاد ایران باشیم، از یك سو شاهد تأثیر پررنگ آثار اعضای مكتب نیاوران مانند موسی غنی نژاد و مسعود نیلی در انتشارات دنیای اقتصاد و نشر نی هستیم. این حضور مبین این نكته است كه نمی توان حداقل در برهه كنونی از انزوای ایدئولوژی اقتصادی این مكتب سخن گفت. از سوی دیگر اكثر كتاب های آوانگارد و تقدیرشده جریان چپ در غرب به فارسی ترجمه شده یا پس از سال ها دوباره تجدیدچاپ شده است. ظهور اندیشمندان جدید چپ در فضای اندیشگانی غرب در كنار روند سریع انتقال اندیشه ها به ایران، سبب شده است تا آثار جدیدی كه منتشر می شود، به فاصله زمانی كمی به فارسی ترجمه شود و در اختیار مخاطبان قرار گیرد.

طیف ادبیات جریان انتقادی از كتاب های مبنایی فلسفی مانند آثاری كه قصد شرح ماركس را دارند تا آثاری كه به صورت تخصصی بر یك موضوع تمركز كرده اند مانند مهاجرت، زنان، اقلیت ها و...، دسته بندی می شوند. در نهایت با وجود مشكلات متعدد بازار نشر، نظیر قیمت گران كاغذ كه به قیمت زیاد كتاب و در نتیجه كم شدن مخاطبان و پایین آمدن تیراژ كتاب ها (حتی تا 200 نسخه) منجر شده است، باید اذعان داشت كه بحث های حول اقتصاد بازار آزاد و نقد آن از فعالیت و اقبال خوبی در بازار نشر برخوردارند. در ادامه به معرفی و نقد چند كتاب از این حوزه می پردازیم.

منابع
اباذری، یوسفعلی؛ پرنیان، حمیدرضا، «استقرار آموزشی مكتب نیاوران: تاریخچه ایجاد نهادهای دولتی آموزش مدیریت و اقتصاد بازار آزاد»، مجله مطالعات جامعه شناختی، دوره22، ش2، ص 151 تا 176.
غنی نژاد، موسی، جامعه مدنی، آزادی، اقتصاد و سیاست، تهران: طرح نو، 1377.
غنی نژاد، موسی، معرفت شناسی علم اقتصاد، تهران: مینوی خرد، 1397.
طبیبیان، محمد؛ غنی نژاد، موسی، اندیشه آزادی، تهران: دنیای اقتصاد، 1391.
گری، جان، فلسفه سیاسی فون هایك، ترجمه خشایار دیهیمی، تهران: طرح نو، 1379.
نیلی، مسعود، مبانی اقتصاد، تهران: نشر نی، 1386.
نیلی، مسعود، دولت و رشد اقتصادی در ایران، تهران: نشر نی، 1387.
نیلی، مسعود، برنامه ریزی در ایران 1316 تا 1356، تهران: نشر نی، 1396.
كالینیكوس، الكس، مانیفست ضدسرمایه داری، ترجمه ناصر زرافشان، تهران: آگاه، 1397.
چانگ، ها جون، 23 گفتار درباره سرمایه داری پیرامون نكاتی كه آنها را بروز نمی دهند، ترجمه ناصر زرافشان، تهران: مهرویستا، 1397.
چانگ، ها جون، نیكوكاران نابكار، ترجمه میرمحمود نبوی و مهرداد شهابی، تهران: كتاب آمه، 1392.
فاستر، جان بلامی؛ مك چنسی، رابرت، بحران بی پایان، ترجمه خسرو كلانتری، تهران: مهرویستا، 1398.
(M1)سوتیتر
(M2) انتشارات طرح نو نقش تعیین كننده ای در فراهم آوری آثار مناسب گفتمان اصلاحات در جهت جریان سازی فضای تفكر و اندیشه سیاسی این جریان سیاسی ایفا كرد. (سوتیتر)
(M3)سوتیتر



لینك كوتاه » http://rajanews.com/node/358961 لینك كوتاه كپی شد

0

پسندیدم

ارسال به »


نام شما
ایمیل اطلاعات این فیلد خصوصی است و منتشر نمی گردد.

وب سایت

8 بعلاوه 4 میشود
دیدگاه
نظرات حاوی متن تبلیغاتی، متن فارسی با حروف لاتین (فینگلیش)، توهین و الفاظ ناشایست، نمایش داده نخواهد شد.