شعار سال: ایران در عرصه های مهم اعم از سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و آموزشی در سراشیبی قرار گرفته است. یکی از شاخصه ها که از نظر ها پنهان مانده، شاخص نزول رتبه در حوزه آموزشی است که نشان می دهد دانشگاه های کشور های عربی منطقه نیز از دانشگاه های ایران پیشی گرفته اند.

 از شهریور ماه سال گذشته، برخورد های شدید سیاسی-اجتماعی و محدودیت های اینترنت موج مهیبی از مهاجرت را رقم زده است. روز شنبه ابراهیم رئیسی رئیس جمهور با منتخبی از فعالان دانشجویی که از جریان های مشخصی انتخاب شده بودند، نشست مشترکی برگزار کرد.

یکی از دانشجویان از رئیسی درباره زمان لغو محدودیت های اینترنتی با توجه به خروج کشور از وضعیت امنیتی سوال کرد. رئیسی در پاسخ اعلام کرد سیاست دولت «جلوگیری از تبدیل شدن فضای مجازی به بستری برای ایجاد ناامنی است» و به این ترتیب آب پاکی را روی دست منتظران لغو یا کاهش محدودیت های شبکه های اجتماعی و فیلترینگ گسترده ریخت و این یعنی موج مهاجرت استمرار خواهد داشت.

یکی از گروه هایی که بیشترین آمار مهاجرت را دارد، دانشجویان اند. برای این گروه یک شاخصه در تعیین مقصد مهاجرت سرنوشت ساز است و آن «رتبه دانشگاه مبدا» به عنوان رزومه متقاضی است. اتفاقی که در سال های اخیر افتاده، افت شدید رتبه دانشگاه های برتر ایران در رتبه بندی های معتبر بین المللی دانشگاه هاست.

دانشگاه شریف یکی از مراکز اعتراضات بعد از درگذشت مهسا امینی بود. ممنوعیت ورود برخی دانشجویان به دانشگاه بعد از اعتراضات و تحصن اساتید و دانشجویان برای آزادی هم کلاسی های دربندشان در نهایت مسئولان دانشگاه را مجبور به یک تصمیم گیری مهم کرد. شورای این دانشگاه آذر ماه سال گذشته اصولی تحت عنوان «منشور اجتماعی دانشگاه صنعتی شریف» منتشر کرده که طی آن ماموریت اصلی خود را «آموزش و تربیت متخصصان شایسته و روزآمد در تراز دانشگاه های برتر جهان» و همچنین «توسعه علم و فناوری برای نیاز های آینده و پیشرفت کشور» خوانده است.

بر همین اساس هم «تضارب افکار»، «پرهیز از تقابل های غیر سازنده» و «میدان یافتن حداکثری ظریف افراد با سلایق متفاوت در امور دانشگاه» را به عنوان محور «فرهنگ شریفی» به رسمیت شناخت تا زمینه را برای ادامه فعالیت های آموزشی بودن محرومیت دانشجویان و اساتید فراهم کند.

«علی شریفی زارچی» استاد دانشگاه شریف و یکی از استادان فعال در حمایت از دانشجویان بازداشتی این دانشگاه، منشور اجتماعی شریف را که به تازگی به تصویب شورا رسیده متضمن عدم محرومیت دانشجویان به دلیل اتفاقات پاییز خوانده است. او از همکاران و روسای سابق دانشگاه شریف برای «پافشاری برای اجرا و تصویب» منشور اجتماعی تشکر کرده و گفته با این منشور «هیچ دانشجویی از شریف به خاطر اتفاقات پاییز از تحصیل در این ترم محروم نشد.»

کاهش سطح کیفی دانشجویان با سهمیه بندی ورودی

به اذعان استادان، سهمیه بندی ورودی دانشگاه ها به ویژه در دوره تحصیلات تکمیلی و دکتری در سال های اخیر بیشتر شده است به گونه ای که تعداد قابل توجهی از کرسی های دانشگاه با کمترین رقابت به «گروه های خاص» تعلق می گیرد. این سهمیه بندی در کنکور کارشناسی هم وجود دارد و معمولا مورد انتقاد دانشجویانی است که سال ها برای ورود به دانشگاه های تراز اول تلاش می کنند.

کاهش سطح کیفی دانشجویان به دلیل اعمال سهمیه بندی ها و مهاجرت دانشجویان به اندازه کافی دانشگاه های کشور را از حضور نخبگان محروم کرده است؛ هرچند این اقدام دانشگاه شریف قابل تحسین است، اما یک دلیل مهم دارد و آن عقب ماندگی شدید دانشگاه های ایران در عرصه رقابت های علمی بین المللی است. تصمیم دانشگاه شریف برای جلوگیزی ازمحرومیت دانشجویان معترض نشان می دهد دیگر ظرفیتی برای محرومیت از استعداد ها وجود ندارد.

رتبه بندی دانشگاه های جهان

رتبه بندی دانشگاه ها در جهان توسط چند موسسه معتبر انجام می شود که شاخص هر یک از آن ها با دیگری متفاوت است. شاخص های کمی از جمله مساحت دانشگاه، تعداد دانشجویان، نسبت دانشجویان خارجی به داخلی، نسبت کارکنان خارجی به داخلی در کنار شاخص های کیفی از جمله استاندارد پژوهش های انجام شده توسط دانشجویان دانشگاه، اعتبار استادان و اعتبار دانشگاه از جمله مواردی اند که توسط موسسات برای رتبه بندی مورد توجه قرار می گیرند.

در رتبه بندی شانگهای، دانشگاه های ایران در بین 300 دانشگاه اول جهان هیچ جایگاهی ندارند. اولین دانشگاه ایرانی به این رتبه بندی راه پیدا کرده «دانشگاه تهران» است که در رتبه 391 قرار گرفته است. دانشگاه علوم پزشکی تهران در رتبه 450 و دانشگاه تربیت مدرس در رتبه 552، امیرکبیر 602، شریف 660، شهید بهشتی در 750 دانشگاه های برتر جهان در رتبه بندی شانگ های قرار گرفته اند.

 

در رتبه بندی موسسه QS که دیگر موسسه معتبر بین المللی در این حوزه است، دانشگاه شریف در رتبه 381، دانشگاه امیرکبیر 465، دانشگاه تهران 521، دانشگاه علم و صنعت 541، د انشگاه شیراز 751 و دانشگاه شهید بهشتی در رتبه بین 1000 تا 1200 قرار گرفته اند.
رتبه دانشگاه های ایران در جهان

رتبه دانشگاه شریف در جهان

در همین رتبه بندی، دانشگاه ملک عبدالعزیز عربستان در رتبه 109 و دانشگاه خلیفه امارات در رتبه 183 قرار دارند و گوی سبقت را از دانشگاه های ایران ربوده اند.

سبقت دانشگاه های عربستان از دانشگاه های ایران

رتبه دانشگاه بهشتی در جهان

موسسه THE یکی از دیگر از موسسات رتبه بندی دانشگاه هاست که در ایران هم به طور عمده به عنوان معتبرترین موسسه رتبه بندی شناخته می شود. معاونت علمی و پژوهشی ریاست جمهوری معمولا این موسسه را به عنوان مرجع رتبه بندی دانشگاه ها به رسمیت می شناسد و جالب اینجاست که اوضاع دانشگاه های ایران در این رتبه بندی از سایر موسسات بدتر است. در این رتبه بندی دانشگاه شریف رتبه 400، دانشگاه امیر کبیر رتبه 500 و دانشگاه های تهران، شهید بهشتی، شیراز و صنعتی اصفهان در بین 800 تا 1000 دانشگاه برتر قرار گرفته اند.

رتبه دانشگاه تهران در جهان

جالب تر اینکه دانشگاه ملک عبدالعزیر عربستان ر رتبه 190 این موسسه جای دارد و دانشگاه الفیصل سعودی هم رتبه ای زیر 250 از آن خود کرده است.

رتبه دانشگاه های ایران در منطقه

این نزول درجه در حالی در دانشگاه های برتر ایران اتفاق افتاده که در دو دهه گذشته دانشگاه تهران اصولا بعد از چند دانشگاه اسرائیلی بهترین دانشگاه خاورمیانه بود و در جهان در بین 300 دانشگاه برتر قرار گرفته بود.

افت رتبه در دانشگاه های ایران همزمان با رشد دانشگاه های کشور های عربی حاشیه خلیج فارس بوده است. در بین 500 دانشگاه و موسسه علمی برتر شناخته شده توسط QS نزدیک به 12 دانشگاه از کشور های عربی راه پیدا کرده اند. از بین این 12 دانشگاه، 5 دانشگاه متعلق به عربستان است. همانطور که گفته شد دانشگاه ملک عبدالعزیز و دانشگاه نفت و معدن ملک فهد عربستان و همچنین دانشگاه علم و صنعت خلیفه امارات در بین 200 دانشگاه برتر قرار گرفته اند.

توسعه سطح علمی دانشگاه ها بخشی از چشم انداز 2030 محمد بن سلمان در عربستان بوده است. او مدرنیزاسیون سیستم آموزش عالی و ایجاد عدالت آموزشی را به اولویت های خود در حوزه توسعه آموزش در عربستان تبدیل کرده و صعود دانشگاه های عربستان به رتبه های زیر 200 نشان داده که این برنامه تا حد بسیاری موفق بوده است.

شعار سال، با اندکی تلخیص و اضافات برگرفته از سایت رویداد 24، تاریخ انتشار:28 فروردین 1402، کدخبر: 335167، www.rouydad24.ir