«جام جم» در روز جهانی زمین پاک بررسی می کند
سرمایه گذاری برای رسیدن به سیاره ای سبز
همه ساله در 22آوریل/ 2اردیبهشت روز جهانی زمین در بیش از 193کشور برگزار می شود و حتی در بسیاری از کشورها ازجمله ایران از این مناسبت به هفته زمین پاک یاد می شود.
روز زمین زاییده فکر گیلورد نلسون، سناتور آمریکایی و فعال محیط زیست است که پس از نشت نفت در سال 1348/ 1969 در سانتا باربارای کالیفرنیا تصمیم گرفت استادان دانشگاه ها را ترغیب کند تا اهمیت اقلیم پاک را نشان دهند و 22 آوریل را برای برگزاری این برنامه به عنوان تاریخی مناسب که بین تعطیلات بهار و امتحانات آخر سال قرار دارد برگزید. یک سال بعد، تصمیم بر آن شد که این تاریخ را روز زمین نامگذاری کنند. درست دو دهه بعد، این روز به پویشی بین المللی بدل شد. برنامه های روز زمین امسال، شعار «سرمایه گذاری در سیاره مان» را یدک می کشند و این مناسبت در کشورمان از 2 تا 8 اردیبهشت با عنوان «هفته زمین پاک؛ سرمایه گذاری در زمین، توسعه بازیافت و بهره وری سبز» برگزار می شود. کاتلین راجرز، رئیس Earthday.org درخصوص شعار امسال روز زمین می گوید: «ما در سال 2023 باید بار دیگر برای مشارکت در سیاره دور هم جمع شویم. کسب وکارها، دولت ها و جامعه مدنی به یک اندازه مسئول اقدام علیه بحران اقلیم و روشن کردن جرقه ای برای تسریع تغییرات به سوی آینده ای سبز، مرفه و عادلانه اند. اکنون زمان سرمایه گذاری در سیاره مان است. باید روی نوآوران و نوآوری ها سرمایه گذاری کنیم.»

دستیابی به انتشار خالص صفر گازهای گلخانه ای از راه های رسیدن به سیاره ای سبزتر و پاک تر است. برای نیل به این هدف تا سال 1429/ 2050 به بیش از 150 تریلیون دلار سرمایه گذاری برای گذار از انرژی همچنین پیشرفت های سریع در رفتار مصرف کنندگان و توسعه سیاست ها و نوآوری های فناوری نیاز است. زمانی که راه حل های فناوری وجود دارند، باید با سرمایه گذاری های قوی و سیاست های عمومی حمایت شوند. در نتیجه، پیش بینی می شود که ظرفیت جهانی انرژی های تجدیدپذیر ــ به ویژه انرژی های بادی و خورشیدی تا سال 1405/ 2026 بیش از 60 درصد نسبت به سال 1399/ 2020 افزایش یابد و به بیش از 4800 گیگاوات برسد که معادل مجموع ظرفیت کنونی انرژی جهانی سوخت های فسیلی و هسته ای است.

انرژی بادی
سال 1396/ 2017 خبری منتشر شد که امیدهای بسیاری درخصوص آینده انرژی های بادی به وجود آورد. شرکت راه آهن سراسری هلند (NS) اعلام کرد که صددرصد برق مورد نیاز برای حرکت قطارهای این کشور را از انرژی بادی تامین می کند.
هلند که از گذشته های دور به کشور آس بادها معروف بود با این خبر نشان داد که در تلاش برای استفاده از اقلیم بادخیزش برای راه تولید برق بدون انتشار دی اکسیدکربن گام های موفقیت را به بهترین شکل پشت سر می گذارد.
به طورکلی، ان اس حدود 1.2تراوات ساعت برق برای تغذیه قطارهایش مصرف می کند که معادل مقدار برق مصرفی سالانه همه خانوارهای این کشور است.
اما هلند تنها کشور اروپایی نیست که از توان بادی خود به نفع تولید انرژی پاک بهره می گیرد. به طوری که گزارش WindEurope ــ صدای صنعت باد در اروپا ــ نشان می دهد که در سال 1401/ 2022، تأسیسات بادی جدید در اروپا به 19.1گیگاوات (16.7گیگاوات نیروگاه های درون خشکی و 2.5گیگاوات دور از ساحل) بالغ شد. با وجود شرایط چالش برانگیز اقتصادی و مشکلات زنجیره تامین، سال گذشته توسعه نیروگاه های بادی اروپا با افزایش 4درصدی نسبت به سال قبل همراه بود. در سال 2021، تأسیسات بادی جدید در اروپا 17.4گیگاوات، برابر با 14گیگاوات درون خشکی و 3.4گیگاوات دور از ساحل بود. آلمان، سوئد و فنلاند بیشترین نیروگاه های بادی درون خشکی را ساخته اند درحالی که تقریبا نیمی از تأسیسات دور از ساحل در بریتانیا ساخته شده است. به علاوه، فرانسه اولین مزرعه بادی بزرگ دریایی اش را در این سال نصب کرد.WindEurope پیش بینی می کند که اروپا 129 گیگاوات و اتحادیه اروپا 98 گیگاوات نیروگاه بادی جدید در دوره 2027 ــ 2023 نصب کند. تولید انرژی بادی در اروپا به طور پیوسته از 370 تراوات ساعت در سال 2018 به 489 تراوات ساعت در سال 2022 افزایش یافته است.

انرژی خورشیدی
درست همان سالی که راه آهن سراسر هلند خبر تامین برق تمام قطارهایش را از انرژی بادی اعلام کرد در آن سوی دنیا، در کشور چین از مرزعه خورشیدی جدیدی رونمایی شد که با وسعت حدود 102هکتار و شکلی شبیه به پاندا به نمونه ای از پویش های عمومی چین برای پیشتازی در سرمایه گذاری در انرژی های تجدیدپذیر تبدیل شد. همان سال، فاز اول این مزرعه خورشیدی پاندا ــ مانند 50مگاوات (از مجموع 100مگاوات) به شبکه برق در داتونگ چین افزود. این نیروگاه خورشیدی جدید قرار است طی 25 سال آینده جایگزین سوزاندن یک میلیون تن زغال سنگ در داتونگ شود. پیش بینی می شود که چین در سال جاری میلادی 95 تا 120 گیگاوات برابر با 30درصد به انرژی خورشیدی بیفزاید. داده های رسمی CPIA (انجمن صنعت فتوولتائیک چین) نشان می دهد که این کشور به عنوان بزرگ ترین سازنده محصولات خورشیدی و مولد برق خورشیدی در جهان، از 78.41گیگاوات برق جدید خورشیدی در سال گذشته بهره برداری کرده و مجموع ظرفیت نیروگاه های نصب شده در این کشور را به392.61گیگاوات رسانده است. همچنین با 131درصد رشد نسبت به سال 1400/ 2021 حدود 23.8گیگاوات سلول خورشیدی صادر کرده است.

کاهش پلاستیک
دانشمندان در دهه 1960/ 1340 دریافتند که بیش از 100میلیون تن زباله در اقیانوس ریخته شده است. از آن زمان بیش از 60سال گذشته و هر روز برآمار ترسناک مربوط به هدررفت پلاستیک افزوده می شود، به طوری که درحال حاضر، در هر دقیقه 18 تن پلاستیک به دریاها ریخته می شود و جزیره پلاستیک در اقیانوس آرام با وسعتی سه برابر مساحت کشور فرانسه بزرگ ترین زباله دان اقیانوسی جهان شناخته می شود. دانشمندان هشدار می دهند که اگر تولید پلاستیک یک بارمصرف با نرخ فعلی به رشد خودش ادامه دهد می تواند تا سال 2050/ 1429 عامل 5 تا 10درصد از انتشار گازهای گلخانه ای جهان باشد (درحال حاضر پلاستیک عامل 3.4درصد از انتشار گازهای گلخانه ای جهان است). مصرف پلاستیک طی 30 سال گذشته به دلیل رشد بازارهای نوظهور، چهاربرابر و تولید جهانی پلاستیک از سال 1370/ 2000 تا 1398/ 2019 دوبرابر شده و به 353میلیون تن رسیده است. تقریبا دوسوم زباله های پلاستیکی از پلاستیک هایی با عمر کمتر از پنج سال به دست می آید که 40درصد آن از بسته بندی، 12درصد از کالاهای مصرفی و 11درصد از لباس و منسوجات است و این درحالی است که فقط 9درصد زباله های پلاستیکی بازیافت می شود. 19درصد سوزانده می شود، 50 درصد به محل دفن زباله ختم می شود و 22 درصد از سامانه های مدیریت زباله فرار می کند و به دفن زباله های کنترل نشده می رود، در گودال های روباز سوزانده می شود یا به محیط های خشکی یا آبی، به ویژه در کشورهای فقیرتر ختم می شود.سازمان همکاری و توسعه اقتصاد (OECD) در گزارش چشم انداز جهانی پلاستیک که سال گذشته منتشر کرد سناریوها و پیش بینی هایی را در مورد پلاستیک تا سال 1439/ 2060 شرح داده است.
این گزارش نشان می دهد که تا سال 1439/ 2060، سناریویی با عنوان «اقدام منطقه ای» می تواند ضایعات پلاستیکی را تقریبا 20درصد و نشت پلاستیک را تا بیش از 50 درصد با اعمال مالیات بر استفاده و بسته بندی پلاستیک کاهش دهد. این نوع مالیات تقاضا و تولید پلاستیک را محدود می کند و بازیافت جهانی را تا 40 درصد افزایش می دهد. سیاست هایی که تقاضا برای ضایعات پلاستیکی و عرضه پلاستیک های بازیافتی را افزایش می دهند بین 12درصد تا 29درصد به افزایش سهم بازار پلاستیک های ثانویه منجر می شوند.
سناریوی دیگری که در این گزارش به تصویر کشیده شده است «بلندهمتی جهانی» نام دارد که می تواند استفاده و ضایعات پلاستیکی را بیش از 30درصد کاهش دهد و تا سال 1439/ 2060، نشت پلاستیک را تقریبا ازبین ببرد. کاهش ضایعات عمدتا ازطریق مالیات بر پلاستیک انجام می شود که تا سال 1409/ 2030 به 750 دلار در هر تن و تا سال 1439/ 2060 به 1500دلار در هر تن افزایش می یابد. با اعمال این مالیات، بازیافت تقریبا تا 60 درصد بیشتر می شود و سهم بازار پلاستیک های ثانویه تا سال 1439/ 2060 به 41درصد می رسد و سهم زباله های مدیریت نشده تقریبا به صفر کاهش می یابد، از نشت زباله به محیط زیست هم تا 85درصد کاسته می شود. برپایه این گزارش سازمان همکاری و توسعه اقتصادی، کشورها به منظور دستیابی به اهداف این سناریوها باید بین سال های 1399/ 2020 تا 1439/ 2060 حدود 320میلیارد دلار سرمایه گذاری کنند.